Cờ tướng (象棋, tiếng Anh: Xiangqi hoặc Chinese chess) là trò chơi chiến thuật cho hai người, mỗi bên 16 quân trên bàn 9 × 10 đường có sông ở giữa. Mục tiêu là chiếu hết Tướng của đối phương. Cờ tướng có nguồn gốc từ Trung Quốc và rất phổ biến ở Việt Nam.
Cờ tướng tiếng Anh là gì?
Tên quốc tế phổ biến nhất là Xiangqi (phiên âm của 象棋). Tên mô tả thường gặp là Chinese chess. Các quân có tên tiếng Anh như General (Tướng), Advisor (Sĩ), Elephant (Tượng), Chariot (Xe), Cannon (Pháo), Horse (Mã) và Soldier (Tốt). Bảng đầy đủ có ở bài các quân cờ tướng.
Nguồn gốc của cờ tướng
Nguồn gốc chính xác của cờ tướng vẫn còn nhiều giả thuyết. Các nhà nghiên cứu thường cho rằng hình thức gần với cờ tướng ngày nay đã định hình ở Trung Quốc vào khoảng đời Tống, rồi lan sang Việt Nam và các nước lân cận. Chữ “Sở hà, Hán giới” trên dải sông gợi nhắc cuộc tranh hùng giữa Hán và Sở, nhưng đó là yếu tố trang trí, không phải bằng chứng về thời điểm ra đời của trò chơi.
Cờ tướng ở Việt Nam
Ở Việt Nam, cờ tướng có mặt khắp nơi: từ bàn cờ trong quán nước vỉa hè, câu lạc bộ phường xã tới các giải đấu toàn quốc. Thi đấu cờ tướng ở Việt Nam do Liên đoàn Cờ Việt Nam quản lý. Người Việt quen đọc biên bản bằng ký hiệu chữ Việt như P2-5 hay M8.7 (xem cách đọc ký hiệu). Cờ tướng cũng từng có mặt trong chương trình thi đấu của Đại hội Thể thao châu Á (ASIAD).
Cờ tướng khác cờ vua thế nào?
| Cờ tướng | Cờ vua | |
|---|---|---|
| Bàn cờ | 9 × 10 đường, 90 giao điểm, có sông và cung | 8 × 8 = 64 ô |
| Đặt quân | Trên giao điểm | Trong ô |
| Số quân | 16 mỗi bên | 16 mỗi bên |
| Quân đặc trưng | Pháo (ăn qua ngòi), Sĩ, Tượng không qua sông | Hậu, Tượng đi chéo xa |
| Vua / Tướng | Không ra khỏi cung, không được đối mặt Tướng kia | Đi khắp bàn, có nhập thành |
| Tốt | Không phong cấp | Phong thành quân khác ở hàng cuối |
| Hết nước đi | Thua | Hòa (pat) |
| Bên đi trước | Đỏ | Trắng |
Có những hình thức chơi cờ tướng nào?
- Cờ tướng truyền thống: luật đầy đủ như trang luật cờ tướng.
- Cờ úp: các quân trừ Tướng được úp và xáo trộn, lật lên khi đi lần đầu; nhiều yếu tố may rủi hơn.
- Cờ chấp: người mạnh bỏ bớt quân để ván cân bằng.
- Cờ thế: giải các thế cờ dựng sẵn, xem kho cờ thế.
- Cờ tướng online: chơi trên máy tính, điện thoại; trên trang này bạn có thể đánh với máy hoặc chơi 2 người.
Bắt đầu chơi cờ tướng từ đâu?
Đi theo thứ tự: xếp quân, cách đi 7 quân, luật thắng thua, rồi chơi vài ván với máy ở cấp Tập chơi. Lộ trình chi tiết ở trang học cờ tướng.
Câu hỏi thường gặp
Cờ tướng tiếng Anh gọi là gì?
Xiangqi hoặc Chinese chess. Xiangqi là cách viết theo phiên âm tiếng Trung của 象棋.
Cờ tướng có phải của Trung Quốc không?
Cờ tướng có nguồn gốc từ Trung Quốc và được chơi rộng rãi ở Việt Nam cùng nhiều nước châu Á. Ở Việt Nam, cờ tướng là môn thể thao có hệ thống giải đấu riêng.
Cờ tướng và cờ vua cái nào khó hơn?
Mỗi môn có cái khó riêng nên khó so sánh. Cờ tướng có bàn rộng hơn và quân Pháo đặc biệt; cờ vua có Hậu rất mạnh và luật phong cấp. Người biết một môn thường học môn kia khá nhanh.
Trẻ em mấy tuổi học cờ tướng được?
Không có tuổi cố định. Khi trẻ nhớ được cách đi của 7 quân và kiên nhẫn ngồi hết một ván ngắn là có thể bắt đầu, nên chơi cùng người lớn hoặc với máy ở cấp Tập chơi.