Khai cuộc cờ tướng là giai đoạn đầu ván, khi hai bên đưa Pháo, Mã, Xe ra trận. Bên Đỏ thường mở đầu bằng Pháo đầu (P2-5), Phi tượng (T3.5), Tiên nhân chỉ lộ (B7.1), Khởi mã (M2.3), Quá cung pháo (P2-6) hoặc Sĩ giác pháo (P2-4). Bên Đen hay đáp Pháo đầu bằng Bình phong mã, Thuận pháo hoặc Nghịch pháo.
Các thế khai cuộc cờ tướng phổ biến
| Khai cuộc | Nước đặc trưng | Ý tưởng |
|---|---|---|
| Pháo đầu | Đỏ P2-5 | Pháo vào cột giữa, uy hiếp Tốt đầu và cung Tướng |
| Bình phong mã | Đen M8.7, M2.3 | Hai Mã cùng giữ Tốt đầu, thế phòng thủ vững |
| Thuận pháo | P2-5, Đen P8-5 | Đen cũng Pháo đầu, hai Pháo xuất phát cùng phía |
| Nghịch pháo | P2-5, Đen P2-5 | Đen Pháo đầu từ phía ngược lại, trận đấu sắc bén |
| Phi tượng cục | Đỏ T3.5 | Lên Tượng giữa, thế trận chắc chắn, linh hoạt |
| Tiên nhân chỉ lộ | Đỏ B7.1 | Tiến Tốt mở đường cho Mã, giữ nhiều lựa chọn |
| Quá cung pháo | Đỏ P2-6 | Pháo vượt qua cung sang cánh bên kia |
| Sĩ giác pháo | Đỏ P2-4 | Pháo đứng ở cột góc Sĩ, cùng cánh, phối hợp với Xe |
| Khởi mã cục | Đỏ M2.3 | Ra Mã trước, chờ xem Đen chọn thế nào |
Xem một khai cuộc mẫu từng nước
Pháo đầu đối Bình phong mã là cặp khai cuộc nên học đầu tiên, vì nó dạy đủ ba việc của khai cuộc: chiếm trung tâm, ra quân nhanh và giữ cân bằng.
- 1. P2-5 M8.7
- 2. M2.3 X9-8
- 3. X1-2 M2.3
- 4. B7.1 B7.1
Ba nguyên tắc khai cuộc cho người mới
- Ra quân, đừng đi lại một quân. Mỗi nước nên đưa thêm một quân vào trận. Chi tiết ở bài cách xuất quân.
- Ra Xe sớm. Xe đứng góc tới nước thứ mười là đang lãng phí quân mạnh nhất.
- Giữ Tốt đầu và điểm giữa cung. Hầu hết các đòn sớm đều nhắm vào cột giữa.
Khai cuộc cờ tướng nào mạnh nhất?
Không có khai cuộc “mạnh nhất” cho mọi người. Pháo đầu là khai cuộc được dùng nhiều nhất và là lựa chọn tốt để học trước vì ý tưởng rõ ràng. Người thích thế trận chắc có thể chọn Phi tượng, người thích linh hoạt có thể chọn Tiên nhân chỉ lộ. Điều quan trọng hơn là hiểu ý tưởng của khai cuộc mình chơi thay vì học thuộc thật nhiều nước.
Muốn luyện khai cuộc với đối thủ thật? Chơi với máy từ cấp Trung bình trở lên: máy dùng sách khai cuộc nên sẽ đáp những nước phổ biến.
Câu hỏi thường gặp
7 cách khai cuộc cờ tướng là gì?
Các khai cuộc thường được dạy đầu tiên gồm Pháo đầu, Phi tượng, Tiên nhân chỉ lộ, Khởi mã, Quá cung pháo, Sĩ giác pháo và các cách đáp Pháo đầu như Bình phong mã, Thuận pháo, Nghịch pháo. Mỗi sách có thể chọn danh sách hơi khác.
Người mới nên học khai cuộc nào trước?
Nên học Pháo đầu khi cầm Đỏ và Bình phong mã khi cầm Đen. Hai thế này phổ biến, ý tưởng rõ và dạy đúng các nguyên tắc ra quân.
Có cần học thuộc khai cuộc không?
Không cần học thuộc nhiều. Hãy hiểu vì sao mỗi nước được đi; khi đối phương đi khác sách, bạn vẫn biết nên làm gì.
Về biên bản trong bài: các nước đi được bàn cờ kiểm tra hợp lệ từng nước và chỉ minh họa ý tưởng chính của khai cuộc. Lý thuyết khai cuộc có rất nhiều nhánh; khi muốn học sâu, hãy đối chiếu với sách khai cuộc và ván đấu của kỳ thủ.