Con Mã trong cờ tướng đi 1 bước thẳng (ngang hoặc dọc) rồi 1 bước chéo ra xa, tạo thành hình chữ nhật 1 × 2, tối đa 8 hướng. Nếu điểm sát Mã theo hướng đi thẳng có quân (của bên nào cũng vậy), Mã bị cản chân và không đi được 2 hướng phía đó.
Luật cản chân mã: thử ngay
Trên bàn cờ dưới đây, Mã Đỏ đứng ở cột 5, ngay sau lưng là một Tốt Đỏ. Bấm vào Mã: bạn sẽ thấy chỉ có 6 điểm đến thay vì 8, vì Tốt chặn chân Mã ở hướng lùi.
Cách nhớ: Mã luôn “bước” một bước thẳng trước. Điểm bước đó có quân là Mã không đi được về phía ấy. Đây là khác biệt lớn nhất với quân Mã trong cờ vua.
Đặc điểm của quân Mã
| Đặc điểm | Chi tiết |
|---|---|
| Số lượng | 2 mỗi bên, đứng cạnh Xe ở hàng đáy |
| Số hướng đi | Tối đa 8; ở mép bàn hoặc khi bị cản thì ít hơn |
| Qua sông | Được, đi khắp bàn |
| Giá trị tham khảo | Khoảng 4 điểm, gần bằng Pháo |
| Mạnh nhất khi | Đứng giữa bàn, tàn cuộc ít quân cản |
Cách dùng Mã hiệu quả
- Ra Mã sớm và lên giữa. Nước M2.3 hoặc M8.7 gần như có mặt trong mọi khai cuộc. Mã ở mép bàn chỉ còn một nửa số hướng đi.
- Tiến Tốt mở đường cho Mã. Nước B3.1 hoặc B7.1 giúp Mã nhảy lên mà không bị Tốt chặn chân.
- Bắt đôi. Mã có thể cùng lúc dọa hai quân không cùng hàng, cột; Xe và Pháo không làm được việc này.
- Mã ngọa tào. Mã nhảy tới điểm sát góc cung đối phương để chiếu Tướng là một trong những đòn chiếu hết nổi tiếng nhất. Xem thêm ở bài chiếu tướng.
Lỗi hay gặp khi dùng Mã
- Quên chân Mã bị cản nên tưởng Mã đang bảo vệ một quân, thật ra không.
- Đưa Mã vào sâu nhưng mọi đường rút đều bị cản, Mã bị bắt.
- Để Mã đối phương nhảy vào điểm bắt đôi Xe và Pháo của mình.
Câu hỏi thường gặp
Con Mã trong cờ tướng đi mấy ô?
Mỗi nước Mã đi 1 bước thẳng rồi 1 bước chéo, tức tới điểm cách 2 hàng 1 cột hoặc 1 hàng 2 cột so với chỗ cũ.
Cản chân mã là gì?
Là khi điểm sát Mã theo hướng thẳng có quân, Mã không đi được 2 điểm ở phía đó. Quân cản có thể là của bất kỳ bên nào.
Mã cờ tướng khác Mã cờ vua thế nào?
Cách nhảy giống nhau nhưng Mã cờ tướng bị cản chân, còn Mã cờ vua nhảy qua được mọi quân.